Adakah niqab bidaah?
Kata-kata "niqab itu muhdath" yang dinisbahkan kepada Ibnu Sīrīn tidak dapat disahkan sebagai ucapan beliau. Walaupun disahkan, maksudnya bukan seperti yang difahami secara harfiah, kerana niqab disebut dalam nas hadis dan diamalkan pada zaman Rasulullah SAW.
Ibnu Sīrīn (110 H), tabiin terkemuka, dilaporkan mengatakan "niqab itu muḥdath (bidaah)". Sebahagian pihak memahami kata-kata ini secara harfiah, lalu menyimpulkan wanita Islam pada asalnya tidak berniqab atau menutup muka.
Apa maksud sebenar kata-kata itu
Imam Abū ʿUbayd (224 H) sendiri menolak fahaman tersebut. Katanya, athar ini ditafsirkan oleh sesetengah orang dengan bukan maksudnya yang sebenar. Menurut beliau, niqab dalam penggunaan orang Arab ialah pakaian yang menampakkan maḥjir; maka yang dimaksudkan oleh Ibnu Sīrīn ialah perbuatan wanita menampakkan maḥjir itulah yang bidaah, bukan menutup muka.
Hadis (athar) ini ditafsirkan oleh sesetengah orang dengan bukan maksudnya yang sebenar. Katanya, wanita dahulunya tidak berniqab, malah mendedahkan muka. Ini bukan maksud sebenar hadis ini. Akan tetapi, niqab bagi orang Arab ialah yang menampakkan maḥjir… Yang dimaksudkan oleh Muḥammad (Ibnu Sīrīn) pada pandangan kami, wallahualam, ialah bahawa perbuatan wanita menampakkan maḥjir adalah bidaah.
Menurut penjelasan Abū ʿUbayd, niqab pada penggunaan yang beliau jelaskan tidak menampakkan kecuali dua mata, dan sebelum niqab dicipta, pakaian wanita ialah waṣwāṣ dan burqa.
Perhatikan bagaimana beliau mengakhiri kata-katanya: wa-Allāhu aʿlam bi-dhālika — Allah lebih mengetahui akan hal ini. Beliau menawarkan satu tafsiran, bukan penjelasan muktamad, dan beliau sendiri menyatakannya sedemikian.
Kenapa istilah "bidaah" tetap tidak wajar
Walaupun dengan takwilan itu, mengitlakkan niqab sebagai bidaah tetap kurang wajar. Sebabnya, kalimah niqab disebut dalam nas hadis secara jelas. Niqab sudah wujud pada zaman Rasulullah SAW, diamalkan oleh wanita ketika itu, dan diperakukan oleh baginda.
Jika yang dimaksudkan ialah bidaah dari sudut bahasa dan bersifat nisbi — dengan makna niqab ialah rekaan orang Arab jahiliah selepas waṣwāṣ dan burqa — dakwaan ini pula tidak disokong oleh sebarang petunjuk.
Selain itu, para ahli bahasa sepakat bahawa niqab memang menampakkan maḥjir. Tidak ditemukan keterangan daripada ahli bahasa yang menyatakan bahawa niqab pada asalnya menutup seluruh muka termasuk maḥjir sebelum diubah oleh masyarakat Arab kemudiannya. Abū ʿUbayd sendiri jelas menyebut perkara itu sebagai andaian ketika mentakwilkan kata-kata tersebut.
Kesimpulan yang paling penting
Hujah yang lebih kukuh tidak bergantung kepada tafsiran mana pun. Ia melihat terus kepada riwayat itu sendiri.
Sanad riwayat ini tidak ditemui. Hanya Abū ʿUbayd yang menukilkannya, dan atas dasar itu, kata-kata tersebut langsung tidak dapat disahkan sebagai ucapan Ibnu Sīrīn.
Ini mengubah apa yang boleh dikatakan secara jujur. Bukan "Ibnu Sīrīn mengatakan niqab itu bidaah, tetapi maksudnya lain," kerana kenyataan itu sendiri mengakui satu penisbahan yang tidak disokong bukti. Kenyataan yang tepat ialah kata-kata ini tidak sahih, dan sekalipun sahih, tafsiran literalnya tetap dipertikaikan.