Apa itu niqab?

Niqab ialah pakaian yang dibuat khusus untuk menutup muka dan dipakai pada bahagian muka pemakainya. Bentuknya berbeza-beza mengikut tempat dan zaman.

Niqab dan menutup muka perlu dibezakan

Ramai terkeliru menyangka niqab dan menutup muka adalah sama. Akibatnya, apabila dikatakan niqab tidak boleh dipakai dalam keadaan tertentu, ada yang menyangka perbuatan menutup muka juga dilarang; dan apabila dikatakan wajib menutup muka, ada pula yang menyangka maksudnya wajib memakai niqab. Sebenarnya, niqab lebih khusus dan menutup muka lebih umum. Hal ini demikian kerana niqab ialah salah satu bentuk pakaian yang digunakan untuk menutup muka. Menutup muka boleh sahaja dilakukan tanpa menggunakan niqab, seperti menggunakan tangan, juluran tudung, topeng, dan sebagainya.

Namun begitu, disebabkan wanita Islam biasa menutup muka menggunakan niqab, niqab kadangkala digunakan secara majazi atau sebagai lambang bagi amalan menutup muka secara umum. Hal ini sama seperti "tudung" yang digunakan untuk merujuk amalan menutup kepala.

Pakaian lain yang mempunyai hukum yang sama

Ciri utama niqab ialah dibuat khusus untuk menutup muka dan dipakai pada muka. Oleh yang demikian, mana-mana pakaian yang mempunyai ciri yang sama dianggap mempunyai hukum yang sama. Antaranya burquʿ (burqa) dan lithām (topeng).

Kenapa niqab dipanggil "niqab"?

Dua asal usul disebutkan. Ibnu al-Aʿrābī (231 H) mengaitkan nama niqab dengan makna warna. Menurut beliau, niqab dinamakan demikian kerana kain tersebut menutupi warna kulit pemakainya. Sebahagian ahli ilmu pula berpendapat niqab berasal daripada naqb iaitu lubang, kerana terdapat dua lubang pada bahagian hadapan pakaian tersebut bagi membolehkan pemakainya melihat — mengikut bentuknya yang asal. Pandangan ini disokong dengan kata-kata Ibnu Jinnī (392 H) bahawa niqab ialah perbuatan wanita mengambil burquʿ, lalu menebuk (tanqubu) daripadanya tempat mata.

Istilah lain yang sering dikelirukan dengan niqab, seperti jilbab, khimar, purdah, dan cadar, dihuraikan dalam nota yang berasingan. Sebahagian daripada kekeliruan ini berpunca daripada terjemahan: cadar dalam bahasa Melayu bermaksud kain cadar (kain tilam), manakala cadar dalam bahasa Indonesia bermaksud niqab. Perkataan Inggeris veil pula secara amnya merujuk penutup kepala, bukan penutup muka — menjadikan sumber Inggeris lama tidak boleh dipercayai sepenuhnya sebagai bukti apa yang sebenarnya dipakai.

Sebahagian besar perdebatan moden sebenarnya berpunca daripada kosa kata, bukan hakikat amalannya.