Glosari istilah berkaitan niqab

Pakaian

Niqab (niqāb, jamak nuqub): pakaian yang dibuat khusus untuk menutup muka dan dipakai pada bahagian muka. Pada bentuk asalnya, niqab menampakkan mata dan maḥjir.

Burquʿ: pakaian penutup muka yang mempunyai fungsi dan ciri yang sama dengan niqab; kerana itu, ia dihukum seperti niqab.

Lithām: penutup bahagian bawah muka. Dalam penggunaan moden, sebahagian bentuk yang dipanggil half niqab mempunyai ciri yang hampir dengan lithām.

Khimar (khimār): tudung kepala, bagi menutup rambut, kepala, dan leher.

Jilbab (jilbāb): kain longgar yang menutup bentuk tubuh bahagian atas.

Waṣwaṣah (juga waṣwāṣ, jamak waṣāwiṣ): perkataan yang kerap digunakan pada zaman lalu tetapi kurang digunakan pada zaman moden, dan maknanya tidak dipastikan. Abū ʿUbayd menafsirkannya sebagai jenis pakaian yang berasingan, sama seperti niqab dan burqa. Di tempat lain, waṣwaṣah merujuk cara memakai niqab, iaitu merapatkan niqab ke mata; atau niqab yang disempitkan pada bahagian maḥjir.

Cadar: bermaksud niqab dalam bahasa Indonesia, tetapi sarung tilam dalam bahasa Melayu. Berasal daripada chādor dalam bahasa Parsi, yang turut bermaksud jilbāb.

Purdah: perkataan Melayu bagi niqab, dan juga bagi amalan mengasingkan wanita daripada pandangan lelaki asing, atau tabir yang digunakan untuk tujuan itu. Berasal daripada burdah dalam bahasa Arab atau pardah dalam bahasa Parsi, Hindi, dan Urdu. (Di luar buku ini, etimologi piawai mengesan perkataan ini kepada pardah Parsi sahaja.)

Bahagian dan sempadan

Maḥjir (juga miḥjar, maḥjar; jamak maḥājir): istilah yang dikaitkan dengan bahagian muka yang terdedah daripada niqab. Ahli bahasa memberikan lima makna: mata; sekeliling mata; kelopak mata bawah (atau bawah kelopak mata); kelopak mata; dan lesung atau rongga mata. Terdapat persamaan dan pertindihan antara makna-makna ini — "kelopak mata bawah" ialah makna yang paling khusus dan sempit, manakala "sekeliling mata" paling umum dan luas.

Dua perkara boleh dipastikan. Pertama, dalam konteks niqab, makna "mata" tidak sesuai, kerana maḥjir di sini merujuk makna selain mata itu sendiri. Kedua, berdasarkan penjelasan ahli bahasa tentang khadd (pipi), had maḥjir di bahagian bawah hanyalah sehingga pipi — bererti pipi tidak termasuk dalam maḥjir. Had ini sesuai untuk semua makna maḥjir, tidak termasuk "mata".

Perbuatan dan keadaan

Sufūr: mendedahkan. Pada makna asalnya, dan yang masyhur di sisi ahli bahasa Arab, sufūr merujuk perbuatan mendedahkan muka sahaja. Disebabkan menutup dan mendedahkan muka khusus untuk wanita, wanita yang melakukan sufūr dalam bahasa yang faṣīḥ dipanggil sāfir — bukan sāfirah — dengan jamaknya sāfirāt atau sawāfir.

Ḥusūr: kalimah yang lebih tepat bagi mendedahkan kepala. Wanita yang mendedahkan kepala dipanggil ḥāsirah, jamaknya ḥāsirāt dan ḥawāsir. Berbeza dengan sufūr, kalimah ḥusūr tidak didapati digunakan dalam bentuk maṣdar sedemikian.

Dalam penggunaan sebenar, kedua-duanya kerap bertukar ganti dengan makna mendedahkan secara mutlak. Kerana itu sufūr adakalanya ditemui digunakan untuk kepala dan rambut — seperti kata-kata al-Fākihī (272 H) tentang hamba perempuan yang dibawa bertawaf dalam keadaan musfirah — manakala ḥusūr pula pernah digunakan untuk muka, malah untuk tangan. Penggunaan moden lebih longgar lagi: sufūr kini berfungsi sebagai lawan kepada apa sahaja yang dimaksudkan dengan hijab dalam sesuatu ayat.

Catatan penggunaan

"Niqab" sebagai perbuatan. Niqab ialah nama benda, bukan perbuatan. Namun bahasa menerima penggunaan ini: nama benda digunakan juga bagi perbuatan memakainya, sama seperti "akikah" yang asalnya bermaksud haiwan sembelihan sempena kelahiran, tetapi digunakan juga dengan makna perbuatan menyembelih, seperti dalam ayat "akikah disunatkan".

Niqabi atau niqabis? Kedua-duanya membawa maksud yang sama. "Niqabi" bentuk tunggal, "niqabis" bentuk jamak, sama seperti "hijabi" dan "hijabis". Di Malaysia, "niqabis" popular digunakan walaupun merujuk seorang. Dalam bahasa Arab, wanita berniqab dipanggil munaqqabah, muntaqibah, atau mutanaqqibah.