Maksud sebenar ayat jilbab

Firman Allah SWT dalam ayat 59 surah al-Aḥzāb memerintahkan wanita beriman supaya yudnīna ʿalay-hinna min jalābībi-hinna, kerana "cara yang demikian lebih sesuai untuk mereka dikenal maka dengan itu mereka tidak diganggu".

Apa yang bahasa boleh dan tidak boleh tentukan

Dari segi bahasa, yudnīna berasal daripada adnā atau idnāʾ yang bermaksud menghampirkan, merapatkan, dan mendekatkan. ʿAlay-hinna bermaksud ke atas mereka, iaitu menunjukkan sesuatu yang dikenakan atau dilabuhkan kepada mereka. Min jalābībi-hinna bermaksud sebahagian daripada jilbab mereka.

Jika berpandukan makna bahasa semata-mata, maksud sebenar ayat ini sukar dipastikan kerana terdedah kepada pelbagai tafsiran. Bahagian dan had yang perlu ditutup oleh jilbab tidak dinyatakan.

Persoalan ini terjawab menerusi kata kunci dalam ayat itu sendiri: "cara yang demikian lebih sesuai untuk mereka dikenal."

Dikenal sebagai apa?

Frasa itu difahami sebagai supaya mereka dapat dicam sebagai wanita merdeka, bukan bertaraf hamba. Tiga qarīnah menyokong bacaan ini.

Pertama, ijmak ulama bahawa perintah dalam ayat ini tidak ditujukan kepada hamba perempuan. Ibnu ʿAbd al-Barr (463 H) menyatakan ulama bersepakat bahawa Allah tidak memaksudkan hamba perempuan dalam arahan tersebut, tetapi hanya memaksudkan wanita merdeka. Apabila ayat ditujukan kepada wanita merdeka sahaja, kemudian disebut "untuk mereka dikenal", maka lebih selari untuk memahami frasa tersebut sebagai pengenalan terhadap status mereka sebagai wanita merdeka.

Dakwaan ijmak ini sendiri dipertikaikan oleh sesetengah ulama, antaranya Ibnu Raslān — satu bantahan yang ditolak di halaman ini.

Kedua, hamba perempuan bukan sahaja tidak perlu, malah dilarang daripada memakai jilbab. ʿUmar b. al-Khaṭṭāb RA melarang perkara ini, dan tidak diriwayatkan bantahan terhadap larangan tersebut. Dalam satu riwayat, beliau berkata kepada seorang hamba perempuan yang memakai jilbab: "Jadi, mengapa memakai jilbab? Buanglah jilbab daripada kepalamu. Jilbab hanya untuk wanita orang-orang beriman yang merdeka."

Ketegasan ini mengisyaratkan jilbab sudah menjadi lambang wanita merdeka yang ditetapkan syarak. Kerana tiada nas lain yang mengarahkan perbezaan itu, arahan tersebut difahami berasal daripada ayat ini.

Ketiga, riwayat-riwayat asbāb al-nuzūl menunjukkan ayat ini diturunkan supaya wanita merdeka membezakan penampilan mereka daripada hamba perempuan. Perlu dicatatkan bahawa tiada satu pun riwayat yang sahih daripada sahabat tentang hal ini; yang ada hanyalah riwayat daripada tabiin, antaranya Qatādah b. Diʿāmah (117 H), al-Ḥasan al-Baṣrī (110 H), Mujāhid b. Jabr (102 H), dan al-Zuhrī (124 H).

Bagaimana kesimpulan ini terbentuk

Apabila jelas perintah itu untuk membezakan wanita merdeka daripada hamba perempuan, maka cara memakainya mestilah bertepatan dengan matlamat tersebut.

Beza penampilan yang teradat dalam masyarakat Arab ialah pada hijab: wanita merdeka menutup kepala dan kadangkala menutup muka, manakala hamba perempuan tidak berhijab. Dengan kata lain, penampilan asas wanita merdeka ialah menutup kepala, manakala penampilan sempurna mereka termasuk menutup muka.

Adalah lebih munasabah amalan yang sedia makruf dikekalkan daripada memperkenalkan sesuatu yang baharu untuk matlamat yang sama. Maka difahami bahawa syariat mengambil kira perbezaan penampilan yang telah dikenali dalam masyarakat ketika itu. Oleh sebab menutup kepala merupakan had minimum penampilan wanita merdeka, ia wajib dilakukan.

Berdasarkan pertimbangan ini, sebahagian ulama memahami bahawa menutup muka merupakan bentuk penampilan yang lebih sempurna; dan jika tidak dianggap wajib, sekurang-kurangnya ia termasuk dalam perkara yang disyariatkan.

Bukan pada kewajipan. Halaman ini mengemukakan hujah bagi pendirian tersebut sahaja. Ia tidak menetapkan bahawa niqab wajib, dan tiada dakwaan sedemikian dibuat di sini.