Niqab dalam mazhab Hanafi

Seperti ulama mazhab Syafii, ulama mazhab Hanafi juga berbeza pendapat dalam menentukan hukum menutup muka. Sebahagian mewajibkan dan sebahagian lagi tidak mewajibkannya. Mereka yang tidak mewajibkan secara asal pula menganggapnya wajib apabila wujud keadaan yang membawa kepada fitnah.

Yang memahami kewajipan menutup muka sebagai hukum asal

Tiga belas tokoh Ḥanafī dicatatkan berpendapat bahawa menutup muka wajib sejak asal. Antaranya al-Jaṣṣāṣ, seperti dalam kata-kata beliau ketika mentafsirkan ayat 59 surah al-Aḥzāb; al-Marghīnānī (593 H) dalam bab haji; dan al-Ḥaṣkafī (1088 H), kelapan daripada tiga belas tokoh ini.

Wajib pada zaman belakangan, bukan sejak asal

Yang membezakan mazhab ini ialah satu lagi kumpulan: sebilangan ulama Ḥanafiyyah berpendapat menutup muka wajib khusus pada zaman belakangan, atas dasar maslahat, kerana keadaan telah berubah, bukan wajib sejak asal.

Guru-guru Imam Zayn al-Dīn Ibnu Nujaym (970 H) melarang wanita muda mendedahkan wajah di kalangan lelaki pada zaman mereka, kerana fitnah. Ibnu Nujaym menukilkan pendapat ini daripada mereka.

Shaykhī Zādah (1078 H) melangkah lebih jauh. Membawakan kata-kata al-Ḥaṣkafī tadi, beliau menambah bahawa pada zaman itu larangan tersebut menjadi wajib, malah fardu, kerana kuatnya kerosakan — bermakna beliau memahami larangan al-Ḥaṣkafī sebagai makruh semata-mata, lalu hukum menutup muka baginya menjadi sunat dan hanya berubah menjadi wajib kerana dahsyatnya fitnah pada zamannya. (Al-Ḥaṣkafī sendiri termasuk dalam kumpulan hukum asal di atas, bukan kumpulan ini.)

Shaykh ʿĀshiq Ilāhī al-Barnī (1422 H) menghujahkan arah yang sama: apabila aman daripada syahwat menjadi syarat keharusan melihat muka wanita ajnabi — malah menjadi syarat untuk melihat muka mahram sekalipun — maka keluarnya wanita dalam keadaan mendedahkan muka di pasar dan jalanan tidak selari dengan tuntutan syariat pada zaman sedemikian. Beliau juga menegur satu corak kesilapan: apabila fuqaha menyebut muka dan tapak tangan harus didedahkan, sebahagian pihak mengambilnya sebagai kelonggaran umum, sedangkan syarat "aman daripada fitnah" itulah yang menentukan.

Hujah kumpulan ini berbeza jenisnya daripada hujah kumpulan pertama: bukan bertanya apa yang dituntut oleh nas, tetapi menerima kemungkinan bahawa nas tidak mewajibkan, lalu berhujah bahawa keadaan zaman mengubah hukumnya. Ini menjadikannya lebih fleksibel sekali gus lebih terbuka kepada bantahan: hujah bahawa keadaan boleh mengetatkan sesuatu hukum turut mengakui keadaan boleh melonggarkannya.

Yang tidak mewajibkan

Terdapat juga ulama Ḥanafiyyah yang berpendapat muka tidak wajib ditutup, walaupun pada hari ini, melainkan jika bimbang berlaku fitnah. Antaranya Muḥammad Anwar al-Kashmīrī (1352 H), yang menyatakan bahawa hijab di sisi mazhab di dalam dan di luar solat adalah sama, maka harus mendedahkan muka dan tapak tangan di sisi ajnabi dengan syarat aman daripada fitnah.

Corak yang berulang

Perhatikan bahawa syarat "aman daripada fitnah" muncul pada ketiga-tiga kumpulan pendapat. Yang berbeza ialah penilaian tentang sejauh mana syarat itu terpenuhi pada zaman masing-masing, dan sama ada kewajipan itu merupakan hukum asal atau terhasil daripada keadaan zaman.

Perkara yang wajar dibawa daripada bab ini ialah mazhab yang sama membawa kedua-dua pendirian ini sekali gus. Perselisihannya bersifat dalaman, dan ia tentang penaakulan, bukan tentang nas mana yang wujud.